Podstawowe wymagania bezpieczeństwa pracy na rusztowaniach

Praca na rusztowaniach wymaga zachowania szczególnej ostrożności. Niezależnie od tego, czy rusztowanie wykorzystywane jest w trakcie prac budowlanych, remontowych czy też wykonywania innych prac, jego konstrukcja musi być mocna i stabilna. Podstawowe wymagania określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych. Sprawdź, jakie są podstawowe wymagania bezpieczeństwa pracy na rusztowaniach.

Rusztowania to tymczasowe konstrukcje służące do wykonywania prac na wysokości. Najczęściej stosuje się je podczas robót budowlanych i remontowych.

Podstawowe obowiązki przy eksploatacji rusztowań

Do obowiązków wykonawcy montującego i eksploatującego rusztowanie należy m.in.:

• zapewnienie stabilności konstrukcji z uwzględnieniem jej planowanych obciążeń;

• zapewnienie bezpieczeństwa przy komunikacji pionowej;

• zapewnienie bezpiecznego dojścia do stanowiska pracy;

• dokonanie odbioru technicznego rusztowania przed rozpoczęciem jego eksploatacji;

• sprawdzenie stanu technicznego konstrukcji przed rozpoczęciem prac na niej;

• zadbanie o stosowanie przez pracowników dedykowanego sprzętu ochronnego, który zabezpieczy ich przed upadkiem z wysokości (np. szelki bezpieczeństwa z linką bezpieczeństwa);

• zadbanie o stosowanie przez pracowników hełmów ochronnych.

Jak powinny być wykonane rusztowania i jak je eksploatować?

Przepisy BHP odnoszą się m.in. do tego, jak powinny powstawać rusztowania, jakie elementy muszą zawierać oraz jak je odpowiednio eksploatować. Zgodnie z nimi:

• montaż i demontaż rusztowania muszą przeprowadzić osoby posiadające wymagane uprawnienia;

• rusztowania muszą być stawiane, eksploatowane i demontowane zgodnie z projektem indywidualnym lub dokumentacją producenta;

• niestandardowe elementy rusztowań muszą być montowane zgodnie z projektem;

• użytkowanie konstrukcji możliwe jest dopiero po dokonaniu jej odbioru przez uprawnioną osobę (np. kierownika budowy);

• odbiór powinien być wpisany do dziennika budowy lub do protokołu odbioru technicznego rusztowania;

• przy rusztowaniach systemowych ich elementy muszą być dokładnie przebadane i zgodne z wymaganiami konstrukcyjnymi i materiałowymi;

• na rusztowaniu musi znajdować się tablica z informacjami o: wykonawcy montażu z danymi kontaktowymi oraz dopuszczalnym obciążeniu konstrukcji;

• rusztowania bezwzględnie należy wykorzystywać tylko zgodnie z ich przeznaczeniem;

• rusztowania muszą posiadać: stabilną konstrukcję, możliwość wykonywania robót budowlanych w wygodnej pozycji, możliwość swobodnego przemieszczania się, odpowiednią powierzchnię roboczą, poręcz ochronną i piony komunikacyjne;

• odległość pomiędzy stanowiskami pracy od pionu komunikacyjnego nie powinna być większa niż 20 metrów; a między pionami nie większa niż 40 metrów;

• rusztowanie musi znajdować się na wyprofilowanym i ustabilizowanym podłożu z zachowaniem spadku do odprowadzania wód opadowych;

• liczba i rodzaj zakotwień muszą być dostosowane do konkretnego projektu konstrukcji;

• należy umieścić balustradę przy odsunięciu konstrukcji od ściany budynku o więcej niż 20 centymetrów;

• udźwig urządzania do transportu materiałów montowanego do konstrukcji nie może przekraczać 1,5 kN;

• usytuowanie rusztowania w obrębie ciągów komunikacyjnych wymaga zgody właściwych organów nadzorujących te ciągi oraz zastosowania wymaganych przez nie środków bezpieczeństwa;

• rusztowania ustawione bezpośrednio przy drogach muszą posiadać daszki ochronne i osłonę z siatek ochronnych;

• metalowe rusztowania muszą posiadać instalację piorunochronną i być uziemione;

• można jednocześnie wykonywać prace na różnych poziomach rusztowania, jednak z zachowaniem odstępów pomiędzy stanowiskami pracy i szczególnej ostrożności;

• można montować rusztowania w sąsiedztwie napowietrznych linii elektroenergetycznych, jeżeli linie znajdują się poza strefą niebezpieczną (w przeciwnym razie trzeba wyłączyć napięcie w liniach napowietrznych);

• wchodzenie na pomost ruchomego podestu roboczego i schodzenie z niego jest dozwolone, gdy pomost znajduje się w najniższym położeniu lub w położeniu przewidzianym do wchodzenia i jest wyposażony w zabezpieczenia zgodnie z instrukcją producenta.

Co jest zabronione, na co także należy zwracać uwagę?

Przepisy w klarowny sposób regulują to, co wolno, a czego nie wolno robić podczas montażu, demontażu konstrukcji oraz pracy na rusztowaniach. Zgodnie z nimi zabronione jest:

• użytkowanie, montowanie lub demontowanie rusztowania o zmroku bez odpowiedniego oświetlenia, w czasie gęstej mgły, silnego wiatru powyżej 10 m/s, burzy, opadów deszczu, śniegu i gołoledzi.

• po skończonej pracy nie można pozostawiać na rusztowaniu materiałów, wyrobów i narzędzi;

• w trakcie demontażu zabronione jest zrzucanie elementów rusztowania z wysokości;

• użytkowanie rusztowania bez odbioru technicznego i niespełniającego standardów BHP;

• przebywanie na konstrukcji większej liczby osób, niż wskazuje na to instrukcja producenta lub dane projektowe;

• wykonywanie gwałtownych ruchów, gromadzenie narzędzi po jednej stronie ruchomego podestu, opieranie się o ścianę budowanego (lub remontowanego) obiektu czy też przechylanie się przez poręcze;

• łączenie ze sobą i przechodzenie pomiędzy dwoma sąsiednimi ruchomymi podestami roboczymi;

• wykonywanie napraw ruchomych podestów roboczych w innym położeniu niż najniższe;

• przemieszczenie rusztowań przejezdnych, gdy znajdują się na nich ludzie.

Znaczenie przestrzegania przepisów

Przestrzeganie przepisów dotyczących montażu i eksploatacji rusztowań ogranicza ryzyko upadków z wysokości i przygnieceń. Naruszenie przepisów BHP może skutkować odpowiedzialnością wykroczeniową pracodawcy i osób kierujących pracownikami (art. 283 Kodeksu pracy).