Choroby zawodowe wywołane narażeniem na pyły

Pył powstający podczas procesów produkcyjnych w przemyśle jest aerozolem, w którym rozproszone są cząstki stałe. Poniżej przedstawiono choroby z wykazu chorób zawodowych (rozporządzenie Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych), które mogą być wywołane narażeniem na pyły.

• Pylice płuc:

1. pylica krzemowa – narażenie na pył krzemionki krystalicznej,
2. pylica górników kopalń węgla – narażenie na pył kopalniany (pył węglowy, krzemionka, glinokrzemiany, metale śladowe),
3. pylico-gruźlica,
4. pylica spawaczy – narażenie na dymy i gazy uzależnione od spawanego materiału i używanych elektrod,
5. pylica azbestowa oraz pozostałe pylice krzemianowe,
6. pylica talkowa,
7. pylica grafitowa,
8. pylice wywołane pyłami metali.

• Choroby opłucnej lub osierdzia wywołane pyłem azbestu:

1. rozległe zgrubienia opłucnej,
2. rozległe blaszki opłucnej lub osierdzia,
3. wysięk opłucnowy.

• Astma oskrzelowa.
• Zewnątrzpochodne alergiczne zapalenia pęcherzyków płucnych – narażenie m.in. na pyły drewna:

1. postać ostra i podostra
2. postać przewlekła.

• Ostre uogólnione reakcje alergiczne – narażenie m.in. na pyły drewna.

• Byssinoza – narażenie na czynniki szkodliwe w przemyśle włókienniczym i tekstylnym.

• Beryloza – narażenie na pył berylowy.

• Choroby płuc wywołane pyłem metali twardych.

• Alergiczny nieżyt nosa – m. in. narażenie na pył mączny.

• Nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi.

• Przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60 % wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30 % przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń (NDS) – narażenie m.in. na pył zbożowy, pył drzewny, pył bawełny.

Aktualne dane o zachorowaniach publikuje Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w corocznej analizie chorób zawodowych w Polsce. Podstawą profilaktyki jest ograniczanie narażenia oraz okresowe pomiary stężeń pyłów (frakcji wdychalnej i respirabilnej) na stanowiskach pracy.