Odpowiedzialność za nieprzestrzeganie przepisów BHP

Zarówno jako pracodawca, jak i pracownik, jesteś zobowiązany do przestrzegania przepisów BHP, które obowiązują w danym zakładzie pracy, instytucji lub budynku. Nieprzestrzeganie zasad BHP może skutkować odpowiedzialnością porządkową, wykroczeniową, a nawet karną. Co więcej, jest to zachowanie, które może narazić na utratę zdrowia i życia Ciebie oraz osoby postronne.

Sprawdź, co grozi za nieprzestrzeganie zasad i przepisów BHP i jaka odpowiedzialność spoczywa na osobie, która łamie przepisy.

Prawo do bezpiecznego wykonywania zawodu

Jednym z podstawowych praw zagwarantowanych przez konstytucję jest prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Mówi o tym art. 66 Konstytucji RP. Ochrona zdrowia i życia pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy należy do obowiązków pracodawcy. Mówi o tym art. 15 i art. 207 Kodeksu pracy.

Przestrzeganie przepisów BHP, podobnie jak norm i zasad pracy w danym zakładzie czy na danym stanowisku, należy do obowiązków każdego pracownika. Kontrolę nad tym, czy pracownicy przestrzegają tych zasad, musi realizować sam pracodawca oraz osoby kierujące pracownikami.

Naruszenie przepisów BHP wiąże się w pierwszej kolejności z negatywnym wpływem na samą pracę, zdrowie oraz życie. Może zagrażać mieniu firmowemu i prywatnemu. Naruszenie zasad BHP może skutkować odpowiedzialnością porządkową pracownika, a w przypadku pracodawcy i osób kierujących pracownikami – odpowiedzialnością za wykroczenia i odpowiedzialnością karną.

Odpowiedzialność porządkowa

Nieprzestrzeganie przepisów BHP wiąże się również z lekceważeniem określonej organizacji i porządku w miejscu pracy. Dotyczy to między innymi:

• poruszania się po stanowisku pracy i budynkach firmowych;
• odpowiedniego ubrania oraz stosowania środków ochronnych;
• zaniedbanego stanowiska pracy i braku porządku na tym stanowisku;
• opuszczenia stanowiska pracy bez poinformowania i pozwolenia;
• zaniedbania lub łamania przepisów przeciwpożarowych;
• spożywania alkoholu w miejscu pracy lub bycia nietrzeźwym w miejscu pracy.

Za nieprzestrzeganie przepisów BHP lub przeciwpożarowych pracodawca może zastosować wobec pracownika karę upomnienia, nagany lub karę pieniężną (art. 108 KP). Kara pieniężna za jedno przekroczenie nie może być wyższa od jednodniowego wynagrodzenia, a łącznie nie może przekraczać dziesiątej części wynagrodzenia przypadającego do wypłaty.

Odpowiedzialność za wykroczenia

Pracodawca oraz osoby kierujące pracownikami, które nie przestrzegają przepisów BHP, popełniają wykroczenie przeciwko prawom pracownika (art. 283 KP).

Grozi za nie grzywna od 1000 do 30 000 zł orzekana przez sąd; inspektor pracy może nałożyć grzywnę w drodze mandatu (od 1000 do 2000 zł, a w określonych przypadkach do 5000 zł). Wykroczenie może dotyczyć m.in.:

• braku wyposażenia pracownika albo braku użytkowania przez pracownika wszelkiego rodzaju środków ochrony lub ubrań;
• wyposażania stanowisk pracy w maszyny i urządzenia niespełniające wymagań;
• niezawiadomienia właściwych organów o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy albo nieustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy.

Odpowiedzialność karna za nieprzestrzeganie przepisów BHP

Pracodawca, ale i inne osoby odpowiedzialne za stan BHP np. osoby kierujące pracownikami mogą ponieść odpowiedzialność karną za nieprzestrzeganie przepisów BHP.

Zgodnie z art. 220 Kodeksu karnego, kto, będąc odpowiedzialny za bezpieczeństwo i higienę pracy, nie dopełnia wynikającego stąd obowiązku i przez to naraża pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3 (w przypadku działania nieumyślnego – łagodniejszej karze). Do odpowiedzialności nie jest konieczne wystąpienie wypadku; wystarczy narażenie pracownika, np. brak środków ochrony indywidualnej lub dopuszczenie do pracy bez wymaganego przygotowania.

Za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie odpowiada pracodawca, a na zakres jego odpowiedzialności nie wpływa powierzenie zadań służby BHP specjalistom spoza zakładu pracy (art. 207 § 1 KP). Odpowiedzialność mogą ponosić także osoby kierujące pracownikami. Służba BHP pełni funkcje doradcze i kontrolne.

Wsparcie zewnętrznej służby BHP pomaga pracodawcy wywiązywać się z obowiązków i ograniczać ryzyko niezgodności oraz wypadków.