Posiłki profilaktyczne w trakcie pracy. Co warto o nich wiedzieć?

Jeśli Twoi pracownicy pracują w uciążliwych warunkach, a ich praca spełnia kryteria określone w przepisach, to Ty, jako pracodawca, musisz zapewnić im posiłki profilaktyczne.

Posiłki profilaktyczne nazywane są także posiłkami regeneracyjnymi. Obowiązek wynika z art. 232 Kodeksu pracy, a to, dla kogo i kiedy mają być wydawane, określa rozporządzenie Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów.

Co to jest posiłek profilaktyczny

Posiłek profilaktyczny lub regeneracyjny ma za zadanie uzupełnić stratę energetyczną pracownika, która następuje w wyniku wykonywanej pracy.

Jeżeli obowiązki pracownika obejmują czynności nadmiernie ciężkie, wykonywane są w zimnie lub warunkach wymagających dodatkowego wysiłku, wówczas taki posiłek musi zostać zapewniony. Skład posiłku oraz jego forma powinny być dostosowana do straty, która nastąpiła w bilansie energetycznym pracownika. Posiłek ma zapobiec wycieńczeniu organizmu, a także zminimalizować ryzyko wystąpienia negatywnych skutków wpływu czynników zewnętrznych, np. powstania odmrożeń.

Jak określić formę i skład posiłku?

Ilość zużytej przez pracownika energii określana jest przez wydatek energetyczny. Wydatek energetyczny ustala się metodą chronometrażowo-tabelaryczną Lehmanna, wskazaną w rozporządzeniu. Jest to uzależnione od:

• miejsca pracy;
• sposobu wykonywania obowiązków;
• innych cech pracy.

Dzięki metodzie Lehmanna możesz też określić, czy Twoi pracownicy potrzebują posiłku regeneracyjnego przez cały rok, czy też tylko zimą.

Komu przysługują posiłki profilaktyczne

Posiłki profilaktyczne przysługują pracownikom wykonującym:

• prace związane z wysiłkiem fizycznym powodującym w ciągu zmiany efektywny wydatek energetyczny powyżej 2000 kcal u mężczyzn i 1100 kcal u kobiet;
• prace z wydatkiem powyżej 1500 kcal u mężczyzn i 1000 kcal u kobiet w pomieszczeniach zamkniętych, w których ze względów technologicznych utrzymuje się stale temperatura poniżej 10°C lub WBGT powyżej 25°C;
• prace z wydatkiem powyżej 1500 kcal u mężczyzn i 1000 kcal u kobiet na otwartej przestrzeni w okresie od 1 listopada do 31 marca;
• prace pod ziemią;
• prace przy usuwaniu skutków klęsk żywiołowych i innych zdarzeń losowych.

Prócz posiłków profilaktycznych pracownikom przysługują również napoje profilaktyczne. Przysługują m.in. przy pracy na otwartej przestrzeni w temperaturze poniżej 10°C lub powyżej 25°C, w mikroklimacie gorącym (WBGT powyżej 25°C) oraz przy wydatku energetycznym powyżej 1500 kcal u mężczyzn i 1000 kcal u kobiet. Przy niskich temperaturach wydaje się napoje gorące, przy wysokich – chłodzące.

Posiłków i napojów profilaktycznych nie można zastąpić ekwiwalentem pieniężnym.

Skład i struktura posiłków profilaktycznych

Posiłki profilaktyczne powinny w pełni zaspokajać wydatek energetyczny pracownika, powstały w wyniku wykonywania przez niego obowiązków. Posiłek powinien stanowić jedno danie gorące o wartości kalorycznej około 1000 kcal i zawierać około:

• 50–55% węglowodanów;
• 30–35% tłuszczów;
• 15% białek.

Przepisy nie określają również tego, czy posiłek ma składać się z tłuszczów zwierzęcych, czy też z roślinnych. Nie można jednak zmuszać osoby zatrudnionej do przyjmowania składników szkodzących jej (ze względu na alergię pokarmową) lub też takich, których pracownik nie spożywa z przekonania.

Zadbaj o posiłki i napoje dla swoich pracowników

Obowiązek z art. 232 KP dotyczy pracowników. Wobec osób wykonujących pracę na innej podstawie pracodawca zapewnia bezpieczne i higieniczne warunki pracy (art. 304 KP), a zapewnienie im posiłków i napojów jest dobrą praktyką przy tych samych warunkach pracy.

Możesz zorganizować taki posiłek we własnym zakresie, jeśli dysponujesz odpowiednim zapleczem, lub też za pośrednictwem firmy kateringowej. Jeżeli ze względu na rodzaj pracy lub brak możliwości technicznych nie można wydawać posiłków, dopuszczalne jest przekazanie produktów do samodzielnego przygotowania posiłku.