Profilaktyczne badania lekarskie w BHP

Zgodnie z przepisami BHP profilaktyczne badania lekarskie pełnią bardzo ważną funkcję w kontekście zatrudniania pracowników. Są obowiązkowe, a szczegóły dotyczące sposobu i zakresu ich przeprowadzania znajdują się w rozporządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej. Zgodnie z nim profilaktyczne badania lekarskie dzieli się na wstępne, okresowe i kontrolne. Sprawdź, czym się różnią oraz dlaczego ich wykonywanie jest tak istotne.

Dlaczego przeprowadzenie badań profilaktycznych jest tak ważne?

Każdy z pracowników narażony jest na szkodliwe dla swojego organizmu oraz psychiki czynniki, które występują w pracy. Wbrew pozorom zmiany chorobowe dotyczą nie tylko osób, które na co dzień wykonują obowiązki służbowe w trudnych warunkach. Im szybciej wykryje się niepokojące symptomy, tym szybciej można wdrożyć środki profilaktyczne lub leczenie. Zaniechanie lub nieodpowiednie przeprowadzenie badań profilaktycznych grozi konsekwencjami prawnymi dla pracodawcy, jak i może wpływać na pogorszenie stanu zdrowia i wydajności pracy pracownika. Badania mają na celu określenie zdolności pracownika do wykonywania obowiązków służbowych na danym stanowisku.

Dokument będący podstawą prawną obowiązku wykonywania badań

Podstawą prawną w zakresie przeprowadzania profilaktycznych badań lekarskich pracowników jest rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy. Rozporządzenie pochodzi z 30 maja 1996 r. i było wielokrotnie nowelizowane; podstawowe zasady badań określa art. 229 Kodeksu pracy.

Podstawowy podział profilaktycznych badań lekarskich

Ze względu na ich charakter oraz częstotliwość, profilaktyczne badania lekarskie dzieli się na:

• wstępne;
• okresowe;
• kontrolne.

Poniżej w kilku zdaniach opisano każde z nich.

Badania wstępne

Obowiązek wykonania profilaktycznych wstępnych badań lekarskich obejmuje osoby przyjmowane do pracy, pracowników młodocianych przenoszonych na inne stanowisko oraz innych pracowników przenoszonych na stanowiska pracy, na których występują czynniki szkodliwe dla zdrowia lub warunki uciążliwe (art. 229 § 1 KP). Badania przeprowadzane są na koszt pracodawcy, który następnie ma obowiązek przechowywania orzeczenia lekarskiego w aktach osobowych pracownika.

Wstępnym badaniom lekarskim nie podlegają (art. 229 § 1¹ KP):

• osoby ponownie przyjmowane do pracy w tej samej firmie na to samo stanowisko lub na stanowisko z takimi samymi warunkami pracy, jeżeli nie minęło więcej niż 30 dni od ustania stosunku pracy;
• osoby przyjmowane do pracy u innego pracodawcy w ciągu 30 dni od rozwiązania lub wygaśnięcia poprzedniego stosunku pracy, jeżeli przedstawią aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do pracy w warunkach opisanych w skierowaniu, a pracodawca uzna, że warunki te odpowiadają warunkom na danym stanowisku; zwolnienie nie dotyczy przyjmowania do prac szczególnie niebezpiecznych.

Badania okresowe

Badania okresowe wykonuje się z częstotliwością ustalaną przez lekarza przeprowadzającego badanie, z uwzględnieniem wskazówek metodycznych zawartych w rozporządzeniu. Zależy to m.in. od indywidualnych predyspozycji zdrowotnych pacjenta, a także od specyfiki wykonywanego zawodu. Ten rodzaj badań również przeprowadzany jest na koszt pracodawcy. Badania mają określić zdolność pracownika do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku. Obowiązek badań okresowych dotyczy wszystkich pracowników, a ich zakres i częstotliwość zależą od czynników szkodliwych i uciążliwych występujących na stanowisku (np. hałasu, pyłów, substancji chemicznych).

Badania kontrolne

Ten rodzaj badań muszą wykonać pracownicy, których niezdolność do pracy spowodowana chorobą trwała dłużej niż 30 dni (art. 229 § 2 KP). Również przeprowadzane są na koszt pracodawcy. Ich celem jest ustalenie zdolności pracownika do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku.

Wszystkie badania przeprowadza się na podstawie skierowania wydawanego przez pracodawcę. Zgodnie z przepisami BHP celem każdego badania profilaktycznego jest określenie, czy w danym przypadku występują jakiekolwiek przeciwwskazania do wykonywania pracy na wskazanym stanowisku.