Świadczenia z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

Wykonywanie pracy często wiąże się z określonymi zagrożeniami. Mimo stosowania środków profilaktycznych dochodzi do wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Zgodnie z obowiązującymi przepisami pracownikowi, który uległ wypadkowi przy pracy lub cierpi na chorobę zawodową, przysługują określone świadczenia. Świadczenia te finansowane są z ubezpieczenia wypadkowego, a ich zasady określa ustawa z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Kiedy występuje powód do ubiegania się o świadczenie?

Aby pracownik nabył prawo do pobierania świadczenia, muszą wystąpić określone okoliczności. Przede wszystkim dotyczy to wypadku, który nastąpił w związku z pracą lub też potwierdzenia choroby, która znajduje się w wykazie chorób zawodowych. Mogą powodować ją szkodliwe czynniki występujące w danym środowisku pracy lub też sposób jej wykonywania. Ubezpieczeniem wypadkowym objęci są nie tylko pracownicy, ale także m.in. zleceniobiorcy i osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą; zakres osób objętych ubezpieczeniem określają przepisy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Podstawowe świadczenia z tytułu wypadku przy pracy i choroby zawodowej

Polskie prawo przewiduje kilka rodzajów świadczeń z tego tytułu. Poniżej w kilku zdaniach opisano podstawowe z nich. Warto mieć o nich wiedzę, na wypadek ewentualnego wypadku lub zachorowania na chorobę zawodową.

Zasiłek chorobowy

Zasiłek chorobowy dla ubezpieczonego to świadczenie, które przysługuje osobom niezdolnym do wykonywania obowiązków służbowych wskutek odniesienia wypadku przy pracy lub zmagania się z chorobą zawodową. Prawo do pobierania zasiłku nabywa się już pierwszego dnia niezdolności do pracy z wcześniej wymienionych przyczyn. Jako podstawę wymiaru zasiłku i świadczenia przyjmuje się kwotę, która jest także podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie wypadkowe. Zasiłek przysługuje w wysokości 100% podstawy wymiaru. Wypłaca go płatnik składek zgłaszający do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 ubezpieczonych, a w pozostałych przypadkach ZUS.

Świadczenie rehabilitacyjne

Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje osobie ubezpieczonej w sytuacji, gdy ta wyczerpie prawo do zasiłku chorobowego, a wciąż pozostaje niezdolna do pracy. Dotyczy to pracowników, u których prowadzenie dalszej terapii i/lub rehabilitacji daje szanse na odzyskanie zdolności do pracy i powrót na stanowisko. Wysokość świadczenia rehabilitacyjnego z ubezpieczenia wypadkowego wynosi 100% podstawy wymiaru, podobnie jak w przypadku zasiłku chorobowego.

Zasiłek wyrównawczy

Kolejnym świadczeniem jest zasiłek wyrównawczy. Przysługuje on pracownikom, u których wskutek uszczerbku na zdrowiu wynagrodzenie zostało obniżone. Uszczerbek na zdrowiu musi mieć charakter stały lub długotrwały.

Jednorazowe odszkodowanie

Jednorazowe odszkodowanie przysługuje pracownikom, którzy w wyniku wykonywania obowiązków służbowych doznali stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Wysokość odszkodowania wynosi 20% przeciętnego wynagrodzenia za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku. Jak sama nazwa wskazuje, świadczenie ma charakter jednorazowy. Jeżeli jednak uszczerbek na zdrowiu zwiększy się co najmniej o 10 punktów procentowych, to wówczas wysokość odszkodowania wzrasta o 20% przeciętnego wynagrodzenia za każdy procent uszczerbku na zdrowiu przewyższający procent, według którego ustalone było to odszkodowanie.

Stały a długotrwały uszczerbek na zdrowiu

Osobą odpowiedzialną za ustalenie stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu pracownika oraz jego związek z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową jest lekarz orzecznik ZUS. Stały uszczerbek na zdrowiu to taki, w którym następuje naruszenie sprawności organizmu w stopniu, który powoduje trwałe upośledzenie czynności organizmu i nie daje rokowań poprawy. Długotrwały uszczerbek na zdrowiu to naruszenie sprawności organizmu powodujące upośledzenie czynności organizmu na okres przekraczający 6 miesięcy, mogące ulec poprawie.

Renta z tytułu niezdolności do pracy

Pracownik niezdolny do wykonywania obowiązków z powodu wypadku w pracy lub choroby zawodowej może ubiegać się o przyznanie renty z tego tytułu. W zależności od stopnia niezdolności do pracy, wysokość przyznanej renty nie może być niższa niż 80% podstawy jej wymiaru dla osoby całkowicie niezdolnej do pracy, 60% podstawy jej wymiaru dla osoby częściowo niezdolnej do pracy, 100% podstawy jej wymiaru dla osoby uprawnionej do renty szkoleniowej.

Renta szkoleniowa

Ten rodzaj świadczenia przyznawany jest osobom, które ze względu na niezdolność do pracy na danym stanowisku, muszą się przekwalifikować. Wspomniana niezdolność do wykonywania obowiązków służbowych musi bezpośrednio wynikać z wypadku przy pracy lub z choroby zawodowej.

Inne świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego to m.in.: jednorazowe odszkodowanie dla członków rodziny zmarłego ubezpieczonego, renta rodzinna, dodatek pielęgnacyjny, pokrycie kosztów leczenia z zakresu stomatologii i szczepień ochronnych oraz zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i odszkodowanie za przedmioty utracone lub uszkodzone wskutek wypadku przy pracy. Ponadto pracownik może dochodzić roszczeń uzupełniających zgodnie z obowiązującymi przepisami Kodeksu cywilnego.

Znaj swoje prawa

Zgodnie z obowiązującym prawem w Polsce przyznaje się szereg różnych świadczeń związanych z wypadkami przy pracy i chorobami zawodowymi. Warto zatem zapoznać się z informacjami zawartymi w przepisach prawnych, a także z publikacjami Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w tym zakresie. Wszystko po to, aby mieć świadomość swoich praw oraz potrafić je wyegzekwować w sytuacji, gdy zajdzie taka konieczność. Ubieganie się o otrzymanie każdego z wymienionych świadczeń wiąże się z obowiązkiem wypełnienia dokumentacji. W tym zakresie warto skonsultować się ze specjalistą z ZUS-u lub z działem kadr pracodawcy. Wszystko po to, aby sprawnie przejść przez cały proces i otrzymać należne pracownikowi świadczenia.